.jpg)
Các Sai Lầm Phổ Biến Khi Chuyển Đổi Từ Hộ Kinh Doanh Sang Công Ty
- Van Pham LLC
- Oct 19, 2025
- 7 min read
Updated: Oct 26, 2025
MỞ ĐẦU
Từ ngày 01/01/2026, theo Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, hình thức thuế khoán đối với hộ kinh doanh sẽ chính thức chấm dứt. Thay vào đó, tất cả hộ kinh doanh phải chuyển sang phương pháp kê khai thuế, tương tự như doanh nghiệp. Đây là bước ngoặt quan trọng, đánh dấu sự chuyển mình của hơn 5 triệu hộ kinh doanh trên toàn quốc.
Trước thời điểm quan trọng này, nhiều chủ hộ kinh doanh đang cân nhắc việc chuyển đổi lên mô hình công ty. Tuy nhiên, theo kinh nghiệm tư vấn của chúng tôi, không phải mọi quyết định chuyển đổi đều đúng đắn nếu không được cân nhắc kỹ lưỡng.
Dưới đây là các sai lầm phổ biến nhất mà các hộ kinh doanh thường gặp phải khi quyết định chuyển đổi.
SAI LẦM 1: KHÔNG TÁCH BIỆT TÀI SẢN CÁ NHÂN VÀ TÀI SẢN DOANH NGHIỆP
Thực tế: Đây là sai lầm nghiêm trọng nhất. Nhiều chủ hộ chuyển lên công ty nhưng vẫn duy trì thói quen "rút tiền tùy tiện" từ quỹ công ty cho mục đích cá nhân, hoặc dùng tài sản cá nhân lẫn lộn với tài sản công ty.
Hệ quả pháp lý:
Trách nhiệm vô hạn: Theo Luật Doanh nghiệp 2020, nếu không tách biệt tài sản rõ ràng, Tòa án có thể "vén màn pháp nhân" (piercing the corporate veil) - buộc thành viên/cổ đông phải chịu trách nhiệm bằng tài sản cá nhân đối với nợ của công ty
Vi phạm quy định về sử dụng vốn điều lệ (Điều 51, Luật Doanh nghiệp 2020)
Rủi ro bị truy thu thuế thu nhập cá nhân
Khuyến nghị: Ngay từ khi thành lập công ty:
Mở tài khoản ngân hàng riêng cho công ty
Lập sổ sách kế toán riêng biệt, minh bạch
Mọi giao dịch tài chính cá nhân phải được hạch toán đúng bản chất
Tuyệt đối tuân thủ quy định về trích lợi nhuận hợp pháp
SAI LẦM 2: BỎ QUA VIỆC ĐÁNH GIÁ GIÁ TRỊ TÀI SẢN GÓP VỐN
Thực tế: Khi chuyển đổi, nhiều chủ hộ chỉ kê khai số vốn điều lệ "cho có" mà không đánh giá đúng giá trị tài sản thực tế góp vào công ty (máy móc, hàng tồn kho, quyền sử dụng đất...).
Hệ quả pháp lý:
Theo Điều 35, Luật Doanh nghiệp 2020, tài sản góp vốn phải được định giá chính xác. Nếu kê khai không đúng:
Thành viên góp vốn phải liên đới chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho công ty và người thứ ba
Có thể bị coi là "góp vốn không đầy đủ", ảnh hưởng đến tư cách pháp nhân
Rủi ro tranh chấp nếu có nhiều thành viên góp vốn
Khuyến nghị:
Thuê đơn vị định giá độc lập có chức năng (đối với tài sản lớn)
Lập biên bản giao nhận tài sản góp vốn đầy đủ, chi tiết
Lưu giữ chứng từ chứng minh giá trị tài sản (hóa đơn mua sắm, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất...)
SAI LẦM 3: KHÔNG HOÀN THIỆN THỦ TỤC GIẢI THỂ HỘ KINH DOANH
Thực tế: Nhiều người cho rằng "thành lập công ty xong thì hộ kinh doanh tự động ngừng hoạt động". Điều này hoàn toàn sai lầm.
Hệ quả pháp lý:
Hộ kinh doanh và công ty là hai chủ thể pháp lý độc lập
Nếu không làm thủ tục chấm dứt hộ kinh doanh, bạn sẽ:
Vẫn phải nộp thuế cho hộ (nếu tiếp tục hoạt động)
Có thể bị xử phạt hành chính về việc kê khai không đầy đủ
Gặp rắc rối khi cơ quan thuế phát hiện có hai đơn vị hoạt động cùng lúc nhưng không kê khai rõ ràng
Khuyến nghị:
Hoàn tất thủ tục chấm dứt hoạt động của hộ kinh doanh trước hoặc ngay sau khi thành lập công ty
Quyết toán thuế đầy đủ với cơ quan thuế
Giữ lại hồ sơ chứng minh việc chấm dứt hợp pháp
SAI LẦM 4: KHÔNG HIỂU RÕ CHẾ ĐỘ KẾ TOÁN - THUẾ MỚI
Thực tế: Chế độ kế toán - thuế của công ty phức tạp hơn rất nhiều so với hộ kinh doanh. Nhiều chủ doanh nghiệp mới chuyển đổi vẫn áp dụng tư duy "đơn giản" của hộ, dẫn đến vi phạm nghiêm trọng.
Hệ quả pháp lý:
Vi phạm về hóa đơn chứng từ: công ty bắt buộc phải sử dụng hóa đơn điện tử, các hành vi vi phạm về hóa đơn chứng từ có thể lên đến hàng chục triệu đồng.
Vi phạm về chế độ kế toán: Công ty phải lập đầy đủ sổ sách kế toán, báo cáo tài chính theo Luật Kế toán 2015.
Sai sót trong kê khai thuế: Có thể bị truy thu, phạt chậm nộp, phạt vi phạm hành chính
Khuyến nghị:
Tuyển dụng hoặc thuê kế toán có chuyên môn, kinh nghiệm
Đầu tư phần mềm kế toán phù hợp với quy mô
Tham gia các khóa đào tạo ngắn hạn về thuế - kế toán doanh nghiệp
Tư vấn với chuyên gia thuế trước khi chuyển đổi
SAI LẦM 5: LỰA CHỌN SAI LOẠI HÌNH DOANH NGHIỆP
Thực tế: Nhiều người chọn mô hình công ty theo "cảm tính" hoặc nghe lời khuyên từ bạn bè mà không hiểu rõ sự khác biệt giữa các loại hình.
Các loại hình phổ biến:
Công ty TNHH một thành viên: Phù hợp với chủ hộ muốn duy trì quyền kiểm soát tuyệt đối
Công ty TNHH hai thành viên trở lên: Phù hợp khi có đối tác góp vốn, nhưng cần điều lệ rõ ràng
Công ty cổ phần: Phù hợp với kế hoạch gọi vốn, mở rộng quy mô lớn
Hệ quả pháp lý của việc chọn sai:
Cơ cấu quản trị không phù hợp → xung đột nội bộ
Khó khăn trong việc huy động vốn
Chi phí vận hành cao hơn nhu cầu
Khuyến nghị:
Tư vấn với luật sư/chuyên gia để lựa chọn loại hình phù hợp với:
Quy mô hiện tại và tương lai
Nhu cầu huy động vốn
Mong muốn kiểm soát doanh nghiệp
Khả năng quản trị
SAI LẦM 6: BỎ QUA VIỆC ĐẢM BẢO TÍNH LIÊN TỤC CỦA HỢP ĐỒNG
Thực tế: Các hợp đồng kinh tế đang hiệu lực với tên hộ kinh doanh sẽ không tự động chuyển sang công ty mới.
Hệ quả pháp lý:
Hợp đồng có thể bị coi là chấm dứt nếu bên kia không đồng ý tiếp tục
Mất khách hàng, đối tác quan trọng
Rủi ro tranh chấp về quyền và nghĩa vụ
Khuyến nghị:
Trước khi chuyển đổi:
Rà soát tất cả hợp đồng đang hiệu lực
Thông báo cho đối tác về kế hoạch chuyển đổi
Thương lượng việc chuyển nhượng hợp đồng hoặc ký phụ lục bổ sung
Sau khi thành lập công ty:
Lập văn bản chuyển giao nghĩa vụ từ hộ sang công ty (nếu được đối tác chấp thuận)
Ký lại hợp đồng mới với tư cách là công ty
SAI LẦM 7: KHÔNG TÍNH TOÁN CHI PHÍ BẢO HIỂM BẮT BUỘC CHO NGƯỜI LAO ĐỘNG
Thực tế: Nhiều chủ hộ kinh doanh chuyển đổi lên công ty mà không nhận thức đầy đủ về nghĩa vụ tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động. Khi còn là hộ kinh doanh, họ thường trả lương "tròn" hoặc theo thỏa thuận mà không phải đóng các khoản bảo hiểm này.
Hệ quả pháp lý:
Nghĩa vụ bắt buộc theo pháp luật: Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2014 (sửa đổi 2024), doanh nghiệp phải đóng bảo hiểm cho người lao động có hợp đồng từ 1 tháng trở lên:
BHXH: 17,5% (do công ty đóng) + 8% (do người lao động đóng)
BHYT: 3% (do công ty đóng) + 1,5% (do người lao động đóng)
BHTN: 1% (do công ty đóng) + 1% (do người lao động đóng)
Chi phí tăng đột biến: Tổng cộng, doanh nghiệp phải gánh thêm 21,5% trên quỹ lương cho các khoản bảo hiểm. Với 5 nhân viên mức lương 8 triệu/người/tháng, chi phí bảo hiểm của công ty lên đến 8,6 triệu/tháng (103 triệu/năm).
Xử phạt nghiêm khắc nếu vi phạm:
Phạt tiền từ 12-18% quỹ tiền lương phải đóng BHXH đối với hành vi trốn đóng
Phải đóng đủ số tiền bảo hiểm còn thiếu
Chịu lãi suất chậm nộp 0,05%/ngày
Có thể bị xử lý hình sự nếu cố tình trốn đóng số tiền lớn
Tác động thực tế:
Áp lực dòng tiền: Chi phí nhân sự tăng đột ngột 21,5%, gây khó khăn cho dòng tiền, đặc biệt với doanh nghiệp nhỏ mới chuyển đổi
Xung đột với người lao động: Nhiều nhân viên từng làm việc cho hộ kinh doanh không muốn bị trừ 10,5% lương để đóng bảo hiểm, dẫn đến bất đồng hoặc mất nhân viên
Thủ tục hành chính phức tạp: Phải đăng ký, kê khai, quyết toán hàng tháng, hàng quý với cơ quan BHXH
Khuyến nghị:
Tính toán chi phí trước khi chuyển đổi:
Lập bảng dự toán chi phí bảo hiểm cho toàn bộ nhân sự
Đánh giá khả năng tài chính có đủ gánh chi phí tăng thêm hay không
Chuẩn bị nguồn lực:
Dự phòng quỹ cho ít nhất 3-6 tháng chi phí bảo hiểm
Thuê nhân sự hoặc dịch vụ chuyên trách về bảo hiểm xã hội
Giao tiếp rõ ràng với nhân viên:
Giải thích về nghĩa vụ pháp lý và quyền lợi của việc tham gia BHXH
Thương lượng điều chỉnh lương nếu cần để đảm bảo thu nhập thực tế
Đưa ra chính sách lương rõ ràng ngay từ đầu
Tuân thủ nghiêm ngặt:
Đăng ký tham gia bảo hiểm cho người lao động ngay khi thành lập công ty
Nộp đầy đủ, đúng hạn các khoản bảo hiểm
Lưu giữ đầy đủ chứng từ để tránh tranh chấp
KẾT LUẬN
Chuyển đổi từ hộ kinh doanh lên công ty không đơn thuần là thay đổi hình thức pháp lý, mà là một quyết định chiến lược có tác động sâu rộng đến mọi khía cạnh hoạt động kinh doanh. Quy định mới đã mở ra cơ hội lớn, nhưng cũng đặt ra thách thức không nhỏ.
Các sai lầm trên có thể khiến quá trình chuyển đổi của bạn gặp nhiều rắc rối pháp lý, tài chính và quản trị. Hãy dành thời gian chuẩn bị kỹ lưỡng, tham khảo ý kiến chuyên gia, và đưa ra quyết định dựa trên thực tế doanh nghiệp của bạn.
Comments